Zorunlu karşılık oranı nedir?

Zorunlu karşılık oranı, bankaların topladıkları mevduat ve diğer yükümlülüklerinin belirli bir oranını Merkez Bankası'nda tutma zorunluluğudur. Türkiye'de TCMB tarafından belirlenir ve tebliğlerle duyurulur.

İki temel işlevi vardır. Birincisi finansal istikrardır: bankaların ani mevduat çıkışlarına karşı asgari bir likidite tamponu bulundurması sağlanır. İkincisi para politikası aracı olmasıdır: oran yükseltildiğinde bankaların kredi verebileceği kaynak azalır, kredi genişlemesi frenlenir; düşürüldüğünde ise tersine etki yaratır.

Oranlar tek düze değildir. Yükümlülüğün türüne (TL mevduat, döviz mevduat, bankalar dışı yurt dışı yükümlülükler), vadesine ve bazı dönemlerde bankanın kredi büyüme hızına göre farklılaştırılır. Uzun vadeli kaynaklar için genellikle daha düşük oran uygulanarak vade uzatımı teşvik edilir.

Karşılıkların bir kısmına faiz veya komisyon ödenmesi, dönemsel politika tercihlerine göre değişir.