Standart maliyet sistemi nedir?

Standart maliyet sistemi, üretim öncesinde bilimsel yöntemlerle önceden belirlenen maliyetlerin, fiili maliyetlerle karşılaştırılmasına dayanan bir maliyet kontrol sistemidir.

Standartlar üç unsur için belirlenir: direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri. Her unsur için miktar standardı ve fiyat standardı ayrı ayrı saptanır.

Sistemin özü sapma analizidir. Fiili maliyet ile standart maliyet arasındaki fark iki bileşene ayrılır: fiyat sapması ve miktar (kullanım) sapması. Malzemede fiyat sapması satın almanın, miktar sapması üretimin performansını gösterir. İşçilikte ise ücret sapması ve verimlilik sapması hesaplanır.

Bu ayrım sorumluluk muhasebesi açısından değerlidir; hangi sapmanın hangi birimden kaynaklandığı görülür.

Sistemin avantajları maliyet kontrolü, hızlı fiyatlama, bütçeleme kolaylığı ve stok değerlemesinde basitliktir. Dezavantajı ise standartların güncel tutulması gereğidir; enflasyonist dönemlerde standartlar hızla eskir ve sapmalar anlamsızlaşır.