Menşe kümülasyonu nedir?

Menşe kümülasyonu, birden fazla ülkede işlem gören ürünlerin menşe kazanmasını kolaylaştıran kuraldır. Serbest ticaret anlaşmalarında ve tercihli ticaret düzenlemelerinde yer alır.

Normal kuralda bir ürünün tercihli menşe kazanabilmesi için ya tamamen o ülkede elde edilmiş olması ya da yeterli işçilik ve işlem görmüş olması gerekir. Kümülasyon, anlaşma tarafı ülkelerden gelen girdilerin "yerli girdi" sayılmasına imkân vererek bu şartı esnetir.

Üç temel türü vardır. İkili kümülasyonda yalnızca anlaşmanın iki tarafı arasındaki girdiler kümüle edilir. Çapraz (diyagonal) kümülasyonda, aynı menşe kurallarını paylaşan üçüncü ülkelerden gelen girdiler de dikkate alınır. Tam kümülasyonda ise girdilerin yanı sıra farklı ülkelerde yapılan işlemler de birleştirilerek değerlendirilir.

Türkiye, Pan-Avrupa-Akdeniz (PAAMK) kümülasyon sistemine dâhildir. Bu sistem sayesinde AB, EFTA ve Akdeniz ülkelerinden gelen girdilerle üretilen ürünler tercihli menşe kazanabilir.