Kaldıraçlı işlem (marjin) nedir?

Kaldıraçlı işlem, yatırımcının kendi sermayesinden çok daha büyük tutarlı pozisyon almasına imkân veren işlem türüdür. Yatırımcı teminat (marjin) yatırır, kalan tutar aracı kurum tarafından sağlanır.

Kaldıraç oranı, pozisyon büyüklüğünün yatırılan teminata oranıdır. Örneğin 10:1 kaldıraçta, 10.000 TL teminatla 100.000 TL'lik pozisyon açılabilir.

Etkisi çift yönlüdür. Piyasa lehte hareket ederse kâr, kaldıraç oranında büyür. Aleyhte hareket ederse zarar da aynı oranda büyür. Küçük bir fiyat hareketi teminatın tamamını eritebilir.

Teminat tamamlama çağrısı (margin call) mekanizması işler: zarar teminatı belirli bir seviyenin altına düşürdüğünde yatırımcıdan ilave teminat istenir. Yatırılmazsa pozisyon otomatik olarak kapatılır (stop-out).

Türkiye'de kaldıraçlı işlemler SPK düzenlemelerine tabidir. Kaldıraç oranlarına üst sınır getirilmiş, asgari teminat tutarı belirlenmiş ve yatırımcıya risk bildirim formu imzalatılması zorunlu kılınmıştır.