Görevler ayrılığı ilkesi (segregation of duties) nedir?

Görevler ayrılığı ilkesi (segregation of duties), bir işlemin tüm aşamalarının tek bir kişinin kontrolünde olmamasını gerektiren temel iç kontrol ilkesidir.

Amacı, bir kişinin hem hata yapıp hem bunu gizleyebilmesini veya kasıtlı olarak hile yapabilmesini önlemektir.

İlke gereği dört fonksiyon birbirinden ayrılmalıdır: yetkilendirme (işlemi onaylama), kayıt (muhasebeleştirme), varlıkların muhafazası (nakit, stok, çek gibi varlıkların fiziki kontrolü) ve mutabakat/kontrol.

Somut örnekler şunlardır: satın alma talebini veren ile onaylayan aynı kişi olmamalıdır. Tedarikçi kaydını açan ile ödemeyi yapan ayrılmalıdır. Kasayı tutan ile kasa sayımını yapan farklı kişiler olmalıdır. Bordroyu hazırlayan ile ödemeyi onaylayan ayrışmalıdır. Banka ödemelerinde çift imza uygulanmalıdır.

Küçük işletmelerde personel sayısı yetersiz olduğu için tam ayrım kurulamayabilir. Bu durumda telafi edici kontroller devreye alınır: yönetimin düzenli gözden geçirmesi, banka mutabakatlarının bağımsız kişiye yaptırılması, harcama raporlarının periyodik incelenmesi.