Faaliyet kaldıracı (operating leverage) nedir?

Faaliyet kaldıracı, işletmenin maliyet yapısındaki sabit maliyet ağırlığından kaynaklanan kâr duyarlılığıdır. Sabit maliyetler yüksek olduğunda, satışlardaki küçük değişimler faaliyet kârında büyük değişim yaratır.

Faaliyet kaldıracı derecesi şu formülle ölçülür: Katkı Payı / Faaliyet Kârı. Alternatif olarak, faaliyet kârındaki yüzde değişimin satışlardaki yüzde değişime oranı olarak da hesaplanır.

Örneğin kaldıraç derecesi 3 ise, satışlardaki %10'luk artış faaliyet kârını yaklaşık %30 artırır. Ancak satışlar %10 düştüğünde kâr da %30 azalır.

Yüksek faaliyet kaldıracı, sermaye yoğun sektörlerde görülür: otel, havayolu, çelik, çimento. Bu işletmelerde amortisman, kira ve sabit personel gideri yüksektir; başabaş noktası uzaktadır.

Düşük kaldıraç ise değişken maliyet ağırlıklı yapılarda görülür; ticaret ve fason üretim gibi.