Bütçe ile fiili sonuçlar arasındaki sapma analizi neden yapılır?

Sapma analizi, bütçelenen tutarlar ile fiili sonuçlar arasındaki farkların hesaplanması ve nedenlerinin araştırılmasıdır. Bütçe kontrol sürecinin özünü oluşturur.

Yapılma nedeni, bütçenin bir plan değil bir yönetim aracı olmasıdır. Bütçe hazırlanıp bir kenara konulursa işlevsizdir; ancak fiili sonuçlarla düzenli karşılaştırıldığında yönlendirici hâle gelir.

Analiz, sapmaları bileşenlerine ayırır. Satışta fiyat sapması ve miktar sapması; maliyette fiyat sapması ve kullanım sapması; işçilikte ücret sapması ve verimlilik sapması ayrı ayrı hesaplanır. Bu ayrıştırma, sorumluluğun hangi birimde olduğunu gösterir.

Sapmalar olumlu (lehte) veya olumsuz (aleyhte) olabilir. Olumlu sapmalar da incelenmelidir; beklenenden düşük gider, planlanan bir faaliyetin yapılmamasından kaynaklanıyor olabilir.

İstisnalarla yönetim ilkesi uygulanır: yönetim tüm kalemlerle değil, belirlenen eşiği aşan sapmalarla ilgilenir.