Bilanço dışı işlemler (off-balance sheet) nedir?

Bilanço dışı işlemler, işletmenin hak ve yükümlülüğü olmakla birlikte bilançonun aktif veya pasifinde yer almayan işlemlerdir. Tek Düzen Hesap Planı'nda 9 numaralı nazım hesaplarda izlenir.

Tipik örnekler şunlardır: alınan ve verilen teminat mektupları, kefaletler, ipotekler, rehinler, tahsile verilen çek ve senetler, emanet mallar, konsinye gönderilen ürünler ve türev araç sözleşmeleri.

Bu işlemler bilanço toplamını değiştirmez ancak işletmenin gerçek risk profilini gösterir. Örneğin bir şirketin bilançosunda görünmeyen ancak verdiği kefaletler nedeniyle taşıdığı yükümlülük, kredi değerlendirmesinde kritik önemdedir.

Bu nedenle bilanço dışı işlemlerin finansal tablo dipnotlarında açıklanması zorunludur. Bağımsız denetimde ve kredi analizinde, nazım hesaplar ve dipnotlar mutlaka incelenir.